Bánh chưng làng Đầm gợi nhắc về một làng nghề truyền thống hàng trăm năm thuộc phường Liêm Tuyền, tỉnh Ninh Bình. Những chiếc bánh chưng vuông vức, gói tỉ mỉ, cẩn thận được luộc trong nhiều giờ bên bếp lửa đỏ hồng, đã trở thành biểu tượng của Tết cổ truyền, gợi nhớ về hương vị quê nhà mộc mạc mà sâu lắng.
Làng Đầm nằm bên những cánh đồng trù phú, nơi đất đai màu mỡ, nguồn nước trong lành và khí hậu ôn hòa quanh năm. Chính điều kiện tự nhiên thuận lợi ấy đã tạo nền tảng cho sự hình thành và phát triển của nghề gói bánh chưng truyền thống. Từ bao đời nay, người dân nơi đây không chỉ coi bánh chưng là một sản phẩm hàng hóa, mà còn là kết tinh của lao động, kinh nghiệm và văn hóa được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Trong mỗi nếp nhà, hình ảnh cả gia đình quây quần bên nồi bánh chưng vào những ngày giáp Tết đã trở thành ký ức thân thương trong tâm trí bao người con xa quê.
Điểm làm nên danh tiếng của bánh chưng làng Đầm trước hết nằm ở sự chuẩn bị kỹ lưỡng trong khâu lựa chọn nguyên liệu. Gạo dùng để gói bánh là gạo nếp cái hoa vàng loại nếp nổi tiếng dẻo thơm, hạt mẩy, khi nấu lên cho vị ngọt dẻo tự nhiên. Đỗ xanh được đãi sạch, đồ chín vừa độ, giã nhuyễn để giữ màu vàng óng và vị bùi đặc trưng. Thịt lợn ba chỉ tươi ngon, được ướp gia vị đậm đà. Tất cả được gói trong những tàu lá dong xanh mướt, tạo nên màu sắc hài hòa và hương thơm đặc trưng cho chiếc bánh.
Tuy nhiên, nét độc đáo riêng có của bánh chưng làng Đầm lại nằm ở yếu tố tưởng chừng rất giản dị: nước mưa. Theo kinh nghiệm của người dân, nước mưa tinh khiết được hứng và lọc kỹ, dùng để vo gạo và luộc bánh suốt 10–12 tiếng liên tục. Chính nguồn nước này giúp bánh giữ được vị thanh, mùi thơm tự nhiên của gạo nếp, lá dong không bị gắt hay đục vị. Khi bóc lớp lá dong, chiếc bánh vuông vắn, sắc xanh óng ả, hạt gạo dẻo quánh, nhân đỗ bùi quyện cùng vị béo mềm của thịt, tất cả hòa quyện, gợi nhớ hương vị Tết xưa giản dị mà sâu đậm.
Bánh chưng làng Đầm không chỉ là món ăn truyền thống mà còn mang giá trị văn hóa, tinh thần sâu sắc của người dân Liêm Tuyền. Qua nhiều thế hệ, cách làm bánh vẫn được lưu giữ như sự tri ân đối với tổ tiên và cội nguồn quê hương. Mỗi dịp Tết đến xuân về, bánh chưng làng Đầm hiện diện trên mâm cỗ như biểu tượng của sự sum vầy, no đủ. Hương vị mộc mạc, đậm đà ấy đã trở thành niềm tự hào của người dân địa phương và vùng đất Ninh Bình, góp phần gìn giữ và lan tỏa giá trị Tết cổ truyền của dân tộc.