Nằm tại thôn Nam Lạng, xã Cổ Lễ, tỉnh Ninh Bình, cụm di tích Đền, chùa, văn chỉ Nam Lạng là một trong những địa điểm lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng đặc sắc của vùng đất này. Trải qua nhiều thế hệ, quần thể di tích vẫn hiện diện trong đời sống tinh thần của người dân địa phương, gắn với truyền thống thờ phụng các bậc tiền nhân, sinh hoạt tôn giáo và gìn giữ đạo lý của cộng đồng làng xã. Với những giá trị tiêu biểu được bảo tồn qua thời gian, năm 2026, di tích chính thức được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích quốc gia theo Quyết định số 326/QĐ-BVHTTDL ngày 12/02/2026, loại hình di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật.

Điểm đặc biệt của cụm di tích Nam Lạng nằm ở sự hiện diện của ba không gian văn hóa tín ngưỡng trong cùng một quần thể, gồm đền thờ Quý Minh Đại vương, chùa thờ Phật và văn chỉ thờ Khổng Tử. Mỗi công trình mang một ý nghĩa riêng nhưng cùng phản ánh đời sống tinh thần phong phú, sự giao thoa giữa tín ngưỡng dân gian, Phật giáo và Nho giáo trong văn hóa truyền thống Việt Nam. Đặc biệt, di tích còn gắn với nhà giáo yêu nước Phạm Gia (1898–1977), người có nhiều đóng góp cho phong trào cách mạng tại địa phương. Trong những năm 1930, nơi đây từng là địa điểm hoạt động, tổ chức các phong trào cách mạng và truyền bá tư tưởng tiến bộ, góp phần ghi dấu một giai đoạn lịch sử đáng nhớ của vùng đất Cổ Lễ.
Không chỉ có ý nghĩa về lịch sử, cụm di tích còn gây chú ý bởi hệ thống kiến trúc mang đậm dấu ấn nghệ thuật truyền thống, trong đó nhiều hạng mục được xây dựng, tu bổ qua các thời kỳ và còn lưu giữ phong cách kiến trúc thời Nguyễn. Các cấu kiện gỗ, cột đá, hệ thống vì kèo cùng những đường nét chạm khắc rồng chầu, long mã, hoa sen, lá lật và long vân tạo nên vẻ trang nghiêm, tinh tế cho công trình. Đáng chú ý, văn chỉ Nam Lạng được xây dựng bằng đá xanh từ thế kỷ XIX, là dấu tích kiến trúc có giá trị trong việc tìm hiểu truyền thống tôn sư trọng đạo và đề cao việc học của cư dân địa phương.
Với sự kết hợp hài hòa giữa giá trị lịch sử cách mạng, kiến trúc nghệ thuật và văn hóa tín ngưỡng, Đền, chùa, văn chỉ Nam Lạng là điểm đến có ý nghĩa trong hành trình tìm hiểu di sản văn hóa tại khu vực Cổ Lễ nói riêng và tỉnh Ninh Bình nói chung. Việc được công nhận là di tích quốc gia năm 2026 tiếp tục khẳng định những giá trị tiêu biểu của quần thể di tích, đồng thời mở ra thêm cơ hội trong công tác bảo tồn, phát huy di sản gắn với giáo dục truyền thống và phát triển du lịch văn hóa địa phương. Đến với Nam Lạng, du khách có dịp tìm hiểu một không gian văn hóa làng quê giàu chiều sâu lịch sử, nơi những dấu tích kiến trúc và truyền thống tốt đẹp vẫn được cộng đồng gìn giữ qua thời gian.