Theo sử liệu, dưới triều vua Lê Thánh Tông, trong cuộc kháng chiến chống quân Chiêm Thành xâm lược, triều đình và Nhân dân Đại Việt nhận được sự hỗ trợ của Vương quốc Lào. Nhà vua Lào đã cử Công chúa Nhồi Hoa cùng một số tướng sĩ và đội voi chiến sang Đại Việt, tham gia huấn luyện và hỗ trợ quân dân Đại Việt trong chiến đấu. Cuộc kháng chiến giành thắng lợi, góp phần bảo vệ nền độc lập, ổn định đất nước.

Sau khi hoàn thành sứ mệnh, trên đường trở về nước, Công chúa lâm bệnh và qua đời tại vùng đồi Đền (Ninh Bình). Triều đình Đại Việt đã tổ chức an táng Công chúa tại đây, xây dựng lăng mộ và đền thờ để tưởng niệm công lao, đồng thời thể hiện sự trân trọng đối với tình hữu nghị Việt - Lào.

Đền thờ Công chúa Nhồi Hoa được xây dựng theo lối kiến trúc truyền thống của đền, miếu Việt Nam, hài hòa với cảnh quan thiên nhiên và không gian văn hóa bản địa. Tổng thể kiến trúc mang nét trang nghiêm, cổ kính, thể hiện sự tôn kính của người dân đối với nhân vật lịch sử được thờ phụng.

Các hạng mục chính của đền bao gồm nghi môn, sân đền, tòa tiền bái, hậu cung và các công trình phụ trợ. Không gian đền thờ yên tĩnh, linh thiêng, tạo cảm giác thanh tịnh cho du khách và nhân dân khi đến chiêm bái. Đây không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng địa phương mà còn là điểm đến để tìm hiểu lịch sử, văn hóa và mối quan hệ hữu nghị Việt – Lào.

Hằng năm, tại đền thờ Công chúa Nhồi Hoa diễn ra các nghi lễ truyền thống nhằm tưởng nhớ công lao của Công chúa và cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Các nghi lễ được tổ chức trang nghiêm, đúng với phong tục, tập quán của địa phương, thu hút sự tham gia đông đảo của nhân dân và du khách.

Bên cạnh phần lễ, phần hội với các hoạt động văn hóa, văn nghệ dân gian cũng góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của cộng đồng, đồng thời tạo không gian giao lưu, gắn kết giữa các thế hệ. Những hoạt động này không chỉ mang ý nghĩa bảo tồn văn hóa truyền thống mà còn góp phần quảng bá hình ảnh di tích đến với đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh.

Trong bối cảnh hiện nay, khi quan hệ Việt – Lào không ngừng được củng cố và phát triển, đền thờ Công chúa Nhồi Hoa càng có ý nghĩa quan trọng trong việc tăng cường giao lưu văn hóa, thúc đẩy hiểu biết lẫn nhau giữa nhân dân hai nước. Đây cũng là địa chỉ đỏ trong công tác tuyên truyền, giáo dục truyền thống cho học sinh, sinh viên và cán bộ, đảng viên.

Với những giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh đặc sắc, đền thờ Công chúa Nhồi Hoa đã được UBND tỉnh Ninh Bình công nhận là Di tích lịch sử, văn hóa cấp tỉnh năm 2007, góp phần giáo dục truyền thống, vun đắp tình đoàn kết đặc biệt giữa hai dân tộc Việt Nam - Lào. Trong thời gian tới, cùng với công tác bảo tồn, tôn tạo di tích, việc đẩy mạnh hoạt động quảng bá, giới thiệu đền thờ Công chúa Nhồi Hoa gắn với câu chuyện lịch sử, truyền thuyết và giá trị hữu nghị Việt – Lào sẽ tạo nên nét riêng, dấu ấn khác biệt cho du lịch Ninh Bình.

Trong dòng chảy lịch sử, Ninh Bình không chỉ giữ vai trò là vùng đất chiến lược về quân sự, chính trị mà còn là nơi giao thoa, hội tụ các giá trị văn hóa khu vực. Việc bảo tồn và phát huy giá trị đền thờ Công chúa Nhồi Hoa tại Ninh Bình đã góp phần làm phong phú thêm kho tàng di sản văn hóa tâm linh của địa phương, đồng thời khẳng định chiều sâu lịch sử của mối quan hệ hữu nghị truyền thống Việt – Lào.