Về với Ninh Bình – vùng đất Cố đô Hoa Lư, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng cảnh sắc non nước hữu tình mà còn có cơ hội ngược dòng lịch sử, tìm về dấu ấn của đồng tiền đầu tiên trong lịch sử dân tộc. Chính tại kinh đô Hoa Lư hơn một nghìn năm trước, vua Đinh Tiên Hoàng đã cho đúc đồng tiền Thái Bình Hưng Bảo, mở đầu cho nền tiền tệ độc lập của quốc gia Đại Cồ Việt.
Năm 968, sau khi dẹp loạn 12 sứ quân, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu là Thái Bình, đặt quốc hiệu là Đại Cồ Việt và đóng đô tại Hoa Lư, nay thuộc tỉnh Ninh Bình. Việc thống nhất đất nước đã tạo tiền đề để xây dựng một quốc gia độc lập, có bộ máy quản lý và nền kinh tế riêng.
Đến năm 970, vua Đinh Tiên Hoàng cho đúc đồng tiền “Thái Bình Hưng Bảo”. Đây được xem là đồng tiền kim loại đầu tiên do nhà nước phong kiến Việt Nam phát hành. Sự kiện này thể hiện ý chí tự chủ, khẳng định Đại Cồ Việt không còn lệ thuộc vào hệ thống tiền tệ của phương Bắc.
Tên gọi “Thái Bình Hưng Bảo” mang ý nghĩa sâu sắc: “Thái Bình” là niên hiệu của vua Đinh Tiên Hoàng. “Hưng” mang nghĩa hưng thịnh, phát triển. “Bảo” có nghĩa là vật quý, báu vật của quốc gia. Ghép lại, “Thái Bình Hưng Bảo” thể hiện khát vọng về một đất nước thái bình, hưng thịnh và trường tồn.
Đồng tiền Thái Bình Hưng Bảo được đúc bằng đồng, hình tròn, ở giữa có lỗ vuông – kiểu dáng phổ biến của tiền cổ phương Đông. Trên mặt tiền đúc nổi bốn chữ Hán “太平興寶” đọc theo chiều trên – dưới – phải – trái. Tuy chịu ảnh hưởng nhất định từ tiền tệ Trung Hoa đương thời, song việc nhà nước Đại Cồ Việt tự tổ chức đúc tiền, đặt niên hiệu và lưu hành trong nước đã thể hiện rõ bản lĩnh độc lập của dân tộc.
Ngày nay, tại Bảo tàng tỉnh Ninh Bình và Nhà trưng bày khai quật khảo cổ học ở Khu di tích cố đô Hoa Lư nhiều tư liệu, hình ảnh và hiện vật liên quan đến triều đại nhà Đinh đang được lưu giữ, trong đó có phiên bản đồng tiền Thái Bình Hưng Bảo. Dù chỉ là một đồng tiền nhỏ bé bằng đồng, nhưng đây lại là minh chứng cho khát vọng độc lập, tự chủ và ý chí xây dựng một quốc gia hưng thịnh của cha ông ta từ buổi đầu dựng nước.
Trong hành trình tham quan Khu di tích Cố đô Hoa Lư, du khách sẽ được nghe kể về sự kiện lịch sử đặc biệt này. Giữa không gian cổ kính của kinh đô xưa, nơi những bức tường thành, chân núi và dòng sông vẫn còn in đậm dấu tích của triều Đinh, câu chuyện về đồng tiền Thái Bình Hưng Bảo càng trở nên sống động và thiêng liêng.