Đền Đông Hội – Biểu tượng văn hoá và lịch sử vùng đất địa linh nhân kiệt

Cập nhật: 06/03/2026
Ninh Bình – vùng đất địa linh nhân kiệt, nơi hội tụ và lưu giữ những trầm tích văn hóa, lịch sử đặc sắc của dân tộc qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước. Trên mảnh đất giàu truyền thống ấy, mỗi di tích đều là một chứng nhân của thời gian, góp phần làm nên bản sắc văn hóa riêng có của quê hương Cố đô. Trong dòng chảy di sản phong phú đó, Đền Đông Hội tại thôn Đông Hội, phường Nam Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình nổi lên như một công trình mang đậm dấu ấn lịch sử. Không chỉ là một địa điểm tâm linh cổ kính, đền còn là minh chứng sinh động cho ý chí quật cường, tinh thần đấu tranh bảo vệ Tổ quốc của các thế hệ người Việt từ buổi đầu lịch sử.

Đền Đông Hội được xây dựng trên một vị trí địa thế đặc biệt bên bờ sông Vạc, nơi xưa kia là khu vực chiến lũy hiểm yếu, nơi chứng kiến những sự kiện lịch sử trọng đại của đất nước như trong thời đại Hai Bà Trưng, thời Trần, thời Quang Trung với sự ghi dấu của nhiều trận chiến oai hùng và phong tục tín ngưỡng dân gian lâu đời. Đền được đánh giá là một trong những ngôi đền có niên đại sớm nhất của tỉnh Ninh Bình.

Đền Đông Hội là nơi thờ phụng ba vị tướng thời Hai Bà Trưng: Đống Âm Đống Bụt, Diệu Vũ Dương Uy và Trần Thị Ngọc Hoa đây là những vị tướng tài giỏi đã có công lớn trong cuộc khởi nghĩa chống lại ách đô hộ, những vị tướng kiệt xuất thời Hai Bà Trưng. Việc thờ ba vị anh hùng này phản ánh niềm tin và truyền thống dựng nước, giữ nước của người dân địa phương qua nhiều thế hệ.

Kiến trúc của đền mang phong cách truyền thống, được bố trí theo hình chữ “Đinh” truyền thống với các tòa Tiền bái, Đệ nhị và Chính cung được lát gạch bát, từng phần chịu ảnh hưởng phong cách kiến trúc thời Nguyễn. Các họa tiết chạm khắc đá và trang trí nội thất thể hiện tính nghệ thuật cao, đặc biệt là hệ thống chạm khắc đá ở phía trước Chính cung và vì kèo chính giữa vô cùng tinh xảo.

Nhiều hiện vật quý còn được bảo tồn tại di tích như bát hương, nhang án, chuông đồng, long ngai, bài vị thờ và đặc biệt là một quả trống của quân Tây Sơn — minh chứng cho quá trình đền trải qua nhiều biến động lịch sử và được sinh hoạt văn hoá, tín ngưỡng liên tục.

Với những giá trị đặc sắc về lịch sử, kiến trúc và văn hoá, Đền Đông Hội đã được Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích lịch sử – văn hoá cấp Quốc gia theo Quyết định số 57/QĐ-BVHTT ngày 18/1/1993. Quyết định này ghi nhận vai trò quan trọng của đền trong hệ thống di sản của tỉnh và của cả nước, đồng thời là cơ sở pháp lý để bảo tồn, tu bổ, nghiên cứu, phát huy giá trị di tích trong giáo dục truyền thống cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Đền Đông Hội hiện nay là một trung tâm sinh hoạt văn hoá – tâm linh của nhân dân địa phương và du khách thập phương. Các lễ hội, nghi lễ truyền thống, hội hè mang đậm bản sắc văn hoá dân tộc thường xuyên được tổ chức tại đây, góp phần giữ gìn những giá trị văn hoá truyền thống và gắn kết cộng đồng.

Nguồn: Xuân Thu