Lễ hội phát lương Đức Thánh Trần tại Đền Trần Thương (xã Trần Thương, tỉnh Ninh Bình) năm 2026 diễn ra từ ngày 28/2 đến ngày 03/3/2026 (tức từ ngày 12 đến 16 tháng Giêng năm Bính Ngọ). Đây là năm đầu tiên lễ hội được tổ chức trong điều kiện sáp nhập đơn vị hành chính mới, thể hiện sự kế thừa, ổn định và phát huy giá trị truyền thống trong bối cảnh phát triển mới của địa phương.
Lễ hội phát lương Đức Thánh Trần mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, nhà nhà mạnh khỏe, sung túc và bình yên; đồng thời nhắc nhở các thế hệ hôm nay về đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tưởng nhớ công đức Đức Thánh Nhân – Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn.
Việc tổ chức lễ hội nhằm tiếp tục bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể quốc gia “Lễ hội Trần Thương”, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa tâm linh của nhân dân và du khách. Qua đó, quảng bá những nét đặc sắc của lễ hội cũng như giá trị của Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Trần Thương, góp phần xây dựng điểm đến du lịch tâm linh hấp dẫn, thu hút du khách trong tỉnh và mọi miền đất nước đến tham quan, chiêm bái, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Phần nghi lễ truyền thống của lễ hội gồm: Lễ nhập hạt xin ấn, Lễ rước nước, Lễ nhập lương, Nghi lễ rước lương và phát lương, Lễ tạ. Trước đó, UBND xã Trần Thương đã tổ chức Lễ nhập hạt xin ấn vào ngày 04/01/2026 (tức ngày 16 tháng 11 năm Ất Tỵ) theo nghi thức có từ hàng trăm năm trước, được duy trì, gìn giữ đến nay như một nét đẹp văn hóa mỗi dịp đầu Xuân, đồng thời gợi nhớ nguồn gốc và truyền thống hào hùng của dòng tộc nhà Trần. Vào 23 giờ đêm 02/3/2026 (tức 14 tháng Giêng năm Bính Ngọ), sau khi hoàn tất các nghi lễ tâm linh, Ban Tổ chức đã chuẩn bị 170.000 túi lương để phát cho nhân dân và du khách tại 19 điểm quanh khu vực đền, bảo đảm trang trọng, an toàn, thuận tiện. Dự kiến việc phát lương sẽ kéo dài đến hết ngày 20 tháng Giêng năm Bính Ngọ, tạo điều kiện để đông đảo nhân dân và du khách được đón nhận lộc Thánh đầu năm.
Đền Trần Thương là một trong ba ngôi đền lớn trong cả nước thờ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn. Tương truyền, trên đường đi đánh quân Nguyên Mông, nhận thấy địa thế nơi đây hiểm yếu, có thể vào sông Châu, ra sông Hồng ngược lên Thăng Long hoặc xuôi ra biển, Ngài đã cho đặt 6 kho lương để phục vụ cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông lần thứ hai (năm 1285). Dù sử sách chưa ghi chép cụ thể về kho lương thực của nhà Trần tại đây, nhưng truyền thuyết dân gian cùng các dấu tích khảo cổ như mảnh gốm, sứ men nâu, vàng ngà mang phong cách nghệ thuật thời Trần, vỏ chóe hoa than… đã củng cố thêm giả thuyết về sự tồn tại của kho lương xưa; trong đó, vị trí ngôi đền hiện nay được cho là kho lương chính.
Năm 1989, Đền Trần Thương được xếp hạng Di tích Lịch sử văn hóa cấp Quốc gia; đến năm 2015, được xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt. Lễ hội phát lương Đức Thánh Trần vì thế không chỉ là sinh hoạt tín ngưỡng dân gian đặc sắc mà còn là sự kiện văn hóa tiêu biểu của Ninh Bình mỗi dịp đầu Xuân, góp phần lan tỏa giá trị lịch sử, truyền thống yêu nước và tinh thần đoàn kết dân tộc.