Ẩn mình giữa những dãy núi xanh của Ninh Bình, chùa Cây Thị là điểm đến dành cho những ai yêu vẻ đẹp thanh tịnh và mong muốn tìm một khoảng lặng giữa thiên nhiên. Gây ấn tượng bởi không gian trong lành, ngôi chùa với kiến trúc hài hòa cùng câu chuyện về cây thị cổ hàng trăm năm tuổi đã trở thành biểu tượng của nơi đây. Mỗi mùa, chùa mang một vẻ đẹp riêng, nhưng khi thu về, hương thị chín dịu ngọt lan tỏa trong gió lại khiến bất cứ ai ghé thăm cũng lưu luyến mãi không quên.
Chùa nằm trên lưng chừng núi, được bao bọc bởi hai dãy núi mang thế "tả Thanh Long, hữu Bạch Hổ" – một thế đất đẹp trong quan niệm phong thủy Á Đông, tượng trưng cho sự che chở, bền vững và linh thiêng. Bao quanh chùa là rừng cây xanh mát, tách biệt với khu dân cư, tạo nên bầu không khí trong lành và yên tĩnh. Từ xa, tiếng chuông chùa hòa cùng tiếng gió và tiếng chim rừng khiến không gian nơi đây trở nên an nhiên, như đưa con người rời xa những bộn bề của cuộc sống thường nhật.
Từ chân núi ngước nhìn lên, nổi bật giữa màu xanh của núi rừng là tôn tượng Bồ Tát Quán Thế Âm cao khoảng 6 mét, được tạc bằng đá granite và an vị trên đỉnh đồi. Gương mặt từ bi, phúc hậu của Ngài hướng về phía những người hành hương như lặng lẽ dõi theo, che chở và soi sáng con đường tìm về bản tâm của mỗi người. Giữa không gian khoáng đạt của núi non, hình ảnh tôn tượng uy nghi càng làm tăng thêm vẻ linh thiêng và thanh tịnh cho toàn bộ quần thể chùa, trở thành điểm nhấn đặc biệt thu hút du khách dừng chân chiêm bái.
Những năm gần đây, chùa Cây Thị được tôn tạo với diện mạo khang trang nhưng vẫn giữ trọn vẻ thanh tịnh giữa núi rừng. Con đường lát sỏi trắng dẫn vào chính điện, điểm xuyết những vòng tròn tượng trưng cho nhân duyên trong giáo lý nhà Phật, mang đến cảm giác an yên ngay từ những bước chân đầu tiên. Điểm nhấn đặc biệt của ngôi chùa là cây thị cổ thụ khoảng 400 năm tuổi đứng cạnh chính điện. Trải qua bao biến thiên của lịch sử và nhiều lần trùng tu, cây vẫn xanh tốt, tỏa bóng mát như một chứng nhân lặng lẽ của thời gian. Mỗi độ thu sang, hương thị chín dịu ngọt lan tỏa khắp sân chùa, gợi nên vẻ đẹp mộc mạc, bình yên. Đối với người dân địa phương và đông đảo Phật tử, cây thị không chỉ là một cổ thụ quý mà còn là biểu tượng của sự trường tồn, bình an và gắn kết giữa quá khứ với hiện tại. Mỗi độ thu sang, khi những quả thị chín vàng bắt đầu tỏa hương, cả khuôn viên chùa như được phủ bởi mùi thơm ngọt dịu, thân thuộc. Hương thị quyện cùng mùi hương trầm, tiếng chuông chùa và làn gió mát từ núi rừng tạo nên một cảm giác rất riêng – bình yên, hoài niệm và gần gũi như đưa mỗi người trở về với ký ức của làng quê Bắc Bộ xưa.
Đến với chùa Cây Thị, du khách không chỉ tìm về một không gian tín ngưỡng linh thiêng mà còn được hòa mình vào thiên nhiên, lắng nghe tiếng chuông ngân giữa núi rừng, ngắm nhìn những tán cây cổ thụ xanh mát và cảm nhận nhịp sống chậm rãi hiếm có. Giữa vẻ đẹp thanh bình của đất trời Ninh Bình, ngôi chùa trở thành điểm dừng chân ý nghĩa để mỗi người tạm gác lại những lo toan, tìm thấy sự thư thái trong tâm hồn và thêm trân trọng những giá trị văn hóa, tâm linh đã được gìn giữ qua nhiều thế kỷ.