Nghề cói Kim Sơn từ lâu đã trở thành biểu tượng văn hóa, kinh tế và đời sống của người dân vùng ven biển Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình. Năm 2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Quyết định số 1150/QĐ-BVHTTDL đưa nghề thủ công truyền thống – nghề cói Kim Sơn vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là sự ghi nhận xứng đáng đối với những giá trị văn hóa, lịch sử và kỹ thuật nghề thủ công đặc sắc đã được các thế hệ người dân Kim Sơn gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế kỷ.
Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, nghề cói Kim Sơn vẫn bền bỉ tồn tại và ngày càng khẳng định được vị thế của mình. Từ những cánh đồng cói xanh ngút ngàn ven biển đến những sản phẩm thủ công tinh xảo, nghề cói đã trở thành một phần không thể tách rời trong đời sống của người dân địa phương. Không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định, nghề cói còn góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, phản ánh sự cần cù, sáng tạo và khéo léo của người dân vùng đất Kim Sơn.
Nghề làm cói ở Kim Sơn không đơn thuần là một công việc thủ công mà còn là một quá trình lao động nghệ thuật đầy đam mê và sáng tạo. Để tạo ra một sản phẩm hoàn chỉnh, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn như trồng, thu hoạch, phơi, nhuộm, đan, dệt và hoàn thiện sản phẩm. Mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn và kinh nghiệm được tích lũy qua nhiều năm. Chính đôi bàn tay khéo léo cùng sự sáng tạo không ngừng đã tạo nên những sản phẩm cói mang đậm dấu ấn riêng của vùng quê Kim Sơn.
Trong xu thế phát triển kinh tế xanh và tiêu dùng bền vững hiện nay, các sản phẩm cói mỹ nghệ Kim Sơn ngày càng được người tiêu dùng trong nước và quốc tế ưa chuộng. Được làm từ nguyên liệu thiên nhiên thân thiện với môi trường, các sản phẩm cói không chỉ bền đẹp, đa dạng về kiểu dáng, màu sắc mà còn có giá thành hợp lý. Đây là lợi thế quan trọng giúp sản phẩm cói Kim Sơn từng bước mở rộng thị trường, xuất khẩu tới nhiều quốc gia trên thế giới.
Từ những sản phẩm truyền thống là chiếu cói gắn bó với đời sống sinh hoạt của người dân Việt Nam, các cơ sở sản xuất tại Kim Sơn đã không ngừng đổi mới, sáng tạo để phát triển nhiều dòng sản phẩm phong phú và hiện đại. Những mặt hàng như thảm trải sàn, làn, khay đựng đồ, mũ, túi xách, đồ trang trí nội thất, đồ gia dụng và nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ khác được thiết kế tinh tế, đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường. Làng nghề cói Kim Sơn không chỉ là nơi tham quan, mua sắm sản phẩm thủ công mỹ nghệ mà còn là cơ hội để du khách tìm hiểu đời sống văn hóa, lao động và những giá trị truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Đến với làng nghề cói Kim Sơn, du khách có thể trực tiếp trải nghiệm các công đoạn làm cói, từ phơi cói, nhuộm màu đến đan lát những sản phẩm đơn giản dưới sự hướng dẫn của các nghệ nhân. Những hoạt động trải nghiệm này góp phần làm phong phú thêm sản phẩm du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm của địa phương. Sự kết hợp hài hòa giữa bảo tồn làng nghề truyền thống với phát triển du lịch không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm cói Kim Sơn mà còn tạo thêm sinh kế cho người dân, góp phần quảng bá hình ảnh văn hóa đặc sắc của vùng đất ven biển Ninh Bình tới du khách trong và ngoài nước.
Giữa nhịp sống hiện đại, những sản phẩm cói mộc mạc nhưng tinh tế vẫn kể câu chuyện về sự sáng tạo, cần cù và khát vọng vươn lên của người dân Kim Sơn. Nghề cói không chỉ là sinh kế mà còn là di sản văn hóa quý giá, góp phần làm giàu thêm bản sắc văn hóa của vùng đất Ninh Bình giàu truyền thống.